Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej - Wincenty Okoń • Książka ☝ Darmowa dostawa z Allegro Smart! • Najwięcej ofert w jednym miejscu • Radość zakupów ⭐ 100% bezpieczeństwa dla każdej transakcji • Kup Teraz!
Książki żakWPROWADZENIE DO DYDAKTYKI OGÓLNEJWINCENTY OKOŃZamówienie: Kontakt z nami lub zadzwoń 609 701 368 COMA DIVINE Porcupine TreePorcupine Tree40 zł THE VERY BEST OF The EaglesThe Eagles9 zł IT HAD TO BE YOU THE GREAT AMERICAN SONGBOOKROD STEWART10 zł 18 JAZZ CLASSICS VOL 4VARIOUS ARTISTS9 zł KAWOWE PIOSENKI WojtynaLucyna Wojtyna20 zł UNDERWATER SUNLIGHT Tangerine DreamTangerine Dream40 zł BALLADY ROCKOWE 3CDVarious artists40 zł PILGRIM ClaptonEric Clapton12 zł SO FAR THE BEST OF O’ConnorSinead O'Connor18 zł THE GREATEST HITS OF SmokeySmokey40 zł JEST CUDNIE RodowiczMaryla Rodowicz40 zł THE FAME MONSTER Lady GagaLady Gaga15 zł Tworzenie stron www: Kontynuując korzystanie ze strony, wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. więcej informacji Ustawienia plików cookie na tej stronie są ustawione na „zezwalanie na pliki cookie”, aby zapewnić Ci najlepsze możliwości przeglądania. Jeśli nadal korzystasz z tej strony bez zmiany ustawień dotyczących plików cookie lub klikniesz przycisk „Akceptuj” poniżej, wyrażasz na to
Wincenty Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Żak 2003. Małgorzata Rutkowska‑Paszta, Uczyć lepiej i ciekawiej , Wrocław, Wersus 2002. 6.
Środki dydaktyczne są nieodzownym i jednym z podstawowych składników racjonalnie zorganizowanego i realizowanego procesu nauczania–uczenia się. Zdaniem środki dydaktyczne nie decydują wyłącznie o końcowych wynikach pracy dydaktyczno–wychowawczej, niemniej jednak, wzbogacając stosowane metody nauczania, przyczyniają się do wzrostu ich efektywności. Dzięki temu usprawniają one nie tylko bezpośrednie poznawanie rzeczywistości przez uczniów, lecz dostarczają także tworzywa - w postaci wrażeń i spostrzeżeń – na którym opiera się poznanie pośrednie, czynności umysłowe, a ponadto różnego rodzaju czynności praktyczne. Środki dydaktyczne są to „przedmioty, które dostarczając uczniom określonych bodźców sensorycznych oddziałujących na ich wzrok, słuch, dotyk itd., ułatwiają im bezpośrednie i pośrednie poznawanie rzeczywistości. Środki dydaktyczne spełniają w procesie nauczania-uczenia się następujące funkcje: - służą bezpośredniemu poznawaniu rzeczywistości (funkcja poznawcza),- są narzędziem rozwijania zdolności poznawczych oraz uczuć i woli dzieci i młodzieży (funkcja kształcąca),- stanowią istotne źródło zdobywanych przez uczniów wiadomości i umiejętności, ułatwiają utrwalanie przerobionego materiału, weryfikację hipotez, sprawdzanie stopnia opanowania wiedzy itp. (funkcja dydaktyczna). Kształcenie musi być oparte na harmonijnym związku treści i funkcji oraz musi uwzględniać ich walory wychowawczo-rozwojowe. Środki dydaktyczne wzbogacają stosowane metody nauczania i przyczyniają się do wzrostu ich efektywności. Właściwie dobrane i umiejętnie wkomponowane w repertuar wykorzystywanych przez nauczyciela metod i form organizacyjnych nauczania, ułatwiają prawidłową realizację zasady poglądowości. Usprawniają bezpośrednie poznawanie rzeczywistości przez uczniów, dostarczają tworzywa w postaci wrażeń i spostrzeżeń, na których opiera się poznanie pośrednie, także ludzkie czynności umysłowe i różnego rodzaju czynności praktyczne. Materiał nauczania dobierany jest tak, by zapewnić uczniom poznanie oraz zrozumienie zjawisk przyrodniczych, społecznych i kulturowych. Pierwszą znajomość z tymi zjawiskami uczniowie mogą zawrzeć wykorzystując środki dydaktyczne:- na drodze bezpośredniego zetknięcia się z nimi, np. widząc dane przedmioty, śledząc przebieg jakichś procesów, biorąc udział w pewnych pracach,- za pomocą mniej lub więcej zbliżonych do rzeczywistości środków zastępczych, np. modeli, obrazów, rysunków, schematów,- za pomocą słowa mówionego lub drukowanego np. podręczniki. Niezależnie od klasyfikacji funkcji, które pełnią, służą one: - zapoznawaniu uczniów z nowym materiałem, - jego utrwalaniu oraz kontroli o ocenie stopnia opanowania, - stosowaniu zdobytych wiadomości i umiejętności w praktyce, - rozwijaniu zdolności poznawczych oraz uczuć i woli dzieci i dydaktyczne mają za zadanie wspierać kształcenie ogólne, które można rozumieć jako wyposażenie uczniów w system wiadomości, umiejętności i nawyków, dających im znajomość wiedzy o przyrodzie, społeczeństwie i kulturze oraz możność posługiwania się tą wiedzą w praktyce. Spośród wielu typologii środków dydaktycznych prostotą wyróżnia się podział dokonany przez E. Fleminga i J. Jacoby’ego. Dzielą oni środki dydaktyczne na trzy grupy:- środki naturalne, które bezpośrednio przedstawiają samą rzeczywistość;- środki techniczne, które ukazują rzeczywistość w sposób pośredni; do tej grupy zaliczają środki wzrokowe, słuchowe, wzrokowo-słuchowe, manipulacyjne, modelowe i automatyczne;- środki symboliczne, które przedstawiają rzeczywistość za pomocą odpowiedniej symboliki. Biorąc pod uwagę kryterium aktywizowanego przez środki dydaktyczne narządu wyróżnić można: 1. Środki wzrokowe obejmujące naturalne przedmioty, maszyny, narzędzia, preparaty oraz modele, obrazy, wykresy, mapy, diagramy, podręczniki i teksty przedmiotowo- metodyczne 2. Środki słuchowe pozwalające przekazywać dźwięk: magnetofon, gramofon, radio, instrumenty muzyczne i nagrania telewizyjne. 3. Środki wzrokowo- słuchowe (audiowizualne) łączące obraz z dźwiękiem: film dźwiękowy i nagrania telewizyjne wraz z projektorami i aparatami do odtwarzania filmów i nagrań telewizyjnych. 4. Środki częściowo automatyzujące proces nauczania i uczenia się: maszyny dydaktyczne, laboratoria językowe, dydaktyczne układy sygnalizacyjne, urządzenia interkomunikacyjne oraz komputery. Ze względu na adresata można podzielić środki dydaktyczne na: - środki stanowiące wyposażenie uczącego się, - środki stanowiące wyposażenie nauczyciela, - środki stanowiące wyposażenie środowiska dydaktycznego ( boisko, pracownia, ogródek, laboratorium językowe itp.) - środki stanowiące wyposażenie środowiska technicznego (foliogramy, przeźrocza, audycje radiowe, telewizyjne, nagrane taśmy magnetofonowe i magnetowidowe itp.) Biorąc pod uwagę kryterium chronologiczne wyróżniamy cztery generacje środków kształcenia: - środki proste- tablica, kreda, książki itp., - techniczne środki audiowizualne- diaskopy, grafoskopy, magnetofony, projektory filmowe, telewizja, magnetowidy itp., - maszyny dydaktyczne- instruktory, trenery, repetytory, egzaminatory (powiązane z nauczaniem programowym) - komputery- adaptacyjne dydaktyczne maszyny matematyczne, służące do komputeryzacji środków dydaktycznych wg. Czesława Kupisiewicza:- wzrokowe – przedmioty naturalne, maszyny, narzędzia, wykresy, mapy,- słuchowe –płyty, taśmy, instrumenty muzyczne, radio,- wzrokowo-słuchowe – projektory, telewizja,- częściowo automatyzujące proces uczenia i nauczania – komputer, maszyny dydaktyczne, laboratoria językowe. Podział środki dydaktycznych wg Wincentego Okonia: a) środki proste:- środki słowne (podręczniki, teksty drukowane),- proste środki wzrokowe (modele, oryginalne przedmioty, obrazy, mapy, wykresy),b) środki złożone (wykorzystujące rozwój techniki, nowinek, urządzeń i sprzętu przekazującego informacje): - mechaniczne środki wzrokowe (urządzenia przekazujące obrazy - aparaty fotograficzne, mikroskopy, oscyloskopy, teleskopy),- środki słuchowe (urządzenia przekazujące dźwięki i szmery – radia, magnetofony, odtwarzacze),- środki słuchowo-wzrokowe (łączące obraz z dźwiękiem – telewizory, video, komputery)- środki automatyzujące proces uczenia się (komputery, maszyny dydaktyczne, laboratoria językowe). Do najważniejszych funkcji procesu kształcenia należy umożliwienie uczącym się poznania otaczającej ich rzeczywistości, poznania wiedzy o tej rzeczywistości oraz wdrożenie ich do działalności przetwarzającej rzeczywistość. W związku z rolą, jaką spełniają środki dydaktyczne wzmacniając te funkcje procesu kształcenia, można mówić o czterech funkcjach samych środków. Środki dydaktyczne ułatwiają i pogłębiają:- poznawanie rzeczywistości,- poznawanie wiedzy o rzeczywistości,- kształtowanie postaw i emocjonalnego stosunku do rzeczywistości,- rozwijanie działalności przekształcającej lekcji nauczyciel może wykorzystać różne materiały jako pomoce dydaktyczne. Ogólnie rzecz biorąc, podzielić je można na trzy kategorie: materiały narracyjne, materiały strukturalizowane i materiały strukturalizujące odpowiedzi. Najczęściej wykorzystuje się teksty drukowane. Na materiały narracyjne składają się np. opowiadania, teksty z zakresu historii i geografii opisowej, artykuły specjalistyczne, czasopisma, artykuły na tematy techniczne. Materiały ustrukturalizowane opracowuje się pod kątem realizacji jakiegoś specyficznego celu nauczania. Do materiałów tych zalicza się na przykład tabele przedstawiające fakty historyczne, algorytmy, drzewa decyzji. Do materiałów strukturalizujących odpowiedzi zaliczyć można takie środki dydaktyczne jak: nagrania magnetofonowe, filmy, audycje oświatowe. Jedne z najważniejszych środków nauczania stanowią podręczniki szkolne. Szczegółowo przedstawiają one treść kształcenia, której ogólny zarys wyznaczają plany i programy nauczania. Od ich poziomu, układu zawartych w nich informacji, doboru ćwiczeń, zależą też ich funkcje dydaktyczne. Z kolei umiejętność posługiwania się nimi przez nauczyciela i przez uczniów wpływa na końcowe efekty pracy dydaktyczno-wychowawczej szkoły. Uczenie się z podręcznika polega na uważnym jego czytaniu, rozumieniu wszystkich słów, zdań i układu całego tekstu. Dlatego czytający tekst powinien od razu dokonywać podziału informacji na już mu znane, nie znane, ale zrozumiałe oraz na takie, których nie rozumie. Te ostatnie trzeba starać się w różny sposób wyjaśnić, np. skorzystać ze słownika lub encyklopedii. Dużą pomocą w poznaniu treści podręcznika jest jego opracowanie edytorskie. Zewnętrzna forma tekstu polega przede wszystkim na zróżnicowaniu kroju i wielkości czcionki oraz wytłuszczaniem druku. K. Lech wysunął określił następujące funkcje podręcznika:• podaje materiał nauczania w sposób odpowiednio uporządkowany, przejrzysty i dokładny za pomocą ilustracji, schematów obrazowych czy opisów i wyjaśnień,• ułatwia uczniom prace poznawczą na lekcjach poprzez uwalnianie ich od konieczności dokonywania mechanicznych zapisów, streszczeń, rysunków, przez umożliwianie im sprawnego wracania do przerobionego materiału i przypominania poznanych zagadnień w skróconej formie,• zaznajamia z metodą a zwłaszcza z modelowymi przykładami zadań bądź prac, jakie uczniowie będą później wykonywać samodzielnie,• umożliwia nauczycielowi i uczniom szybkie sprawdzenie, czy wszyscy właściwie zrozumieli treść lekcji,• usprawnia zadawanie i sprawdzanie zadań domowych, która może mieć na celu:a) dokończenie lub uzupełnienie pracy lekcyjnej, np. zastosowanie zdobytych wiadomości w praktyce,b) przygotowanie do lekcji następnej, np. przez przeczytanie tekstów, których treść będzie przedmiotem lekcji następnej,• uczy zdobywania nowej wiedzy za pośrednictwem książki, samodzielnego czytania ze zrozumieniem nowych tekstów,• ukierunkowuje samodzielną pracę przy dokonywaniu syntezy przerobionego materiału w różnych układach i na różnych poziomach ogólności, obejmującego ogólne definicje i wzory, odnoszącego się do określonych zagadnień. Istotne jest to, że pomimo wielu wymienionych funkcji podręcznik nie jest tu nigdzie przeciwstawiany nauczycielowi, traktowany jest on jako ważny środek świadczący nauczycielowi i uczniom wszechstronne to jeden ze środków służących do:1) Zaznajamiania uczniów z nowym materiałem,2) Kształtowania i rozwijania ich umiejętności oraz nawyków,3) Wdrażania dzieci i młodzieży do spostrzegania, formułowania i rozwiązywania problemów,4) Samokontroli i samooceny stopnia opanowania zawartego w nim materiału,5) Uzupełniania różnorakich braków i luk w wiadomościach. W. Okoń wyróżnił następujące funkcje podręcznika:1) funkcja informacyjna- podręcznik powinien być przewodnikiem ucznia w poznawaniu świata, źródłem informacji powinien być tu nie tylko opis rzeczy lub zdarzeń, ale także fotografia, rysunek, model, diagram, schemat, tekst do programowanego uczenia się, wybór testów do kontroli osiągnięć. Funkcja informacyjna polega na udostępnieniu uczniowi wiadomości w zakresie przewidzianym przez program i stymulowaniu procesu uczenia się oraz umożliwieniu uzupełnienia wiadomości zdobytych na drodze obserwacji i doświadczeń. Tekst powinien być przejrzyście skorelowany z ilustracjami, które są dla ucznia źródłem wiadomości tak samo ważnym jak tekst. 2) funkcja badawcza - podręcznik nie tylko pobudza uczniów do samodzielnego rozwiązywania problemów, lecz także przez stopniowe wprowadzanie ich do samodzielnego podejmowania badań na skalę im dostępną. Szczególne znaczenie ma funkcja badawcza w podręcznikach dla szkół wyższych, pozwala na rozszerzenie w toku studiów niezbędnego wykształcenia metodologicznego. 3) funkcja praktyczna - zadaniem podręcznika jest przygotowanie do praktycznego przekształcania rzeczywistości. Chodzi tu o ukazywanie praktycznych konsekwencji poznania rzeczywistości przez człowieka oraz o materiał do ćwiczeń i zadań wyrabiających rozmaite sprawności praktyczne oraz dających impulsy do działalności funkcja samokształceniowa - spełnianie tej funkcji oznacza gwarancję, że posługiwanie się danym podręcznikiem nie zniechęca do dalszego, samorzutnego już uczenia się, studiowania i samokształcenia, lecz stanowi dla niego naturalną drogę. Tą drogą jest przede wszystkim budzenie i rozwijanie zdolności poznawczych, technicznych i artystycznych człowieka, jego zainteresowań i pozytywnej motywacji w procesie uczenia się. Tym postulatom odpowiada podręcznik, w którym przejawia się pomysłowość w doborze treści, w umiejętności kształtowania zainteresowań w łączeniu teorii z praktyką oraz przyswajanie technik nauki własnej. Wszystkie cztery funkcje razem wzięte, są świadectwem tego, że nowoczesny podręcznik nie musi podlegać alternatywie: albo słowo albo obraz. Co prawda warstwa słowna w nim dominuje, lecz jest ona za mało użyteczna, gdy nie wyzwala procesów myślenia i nie splata się z nimi oraz wtedy, gdy brak w niej przybliżenia do rzeczywistości w postaci elementów wizualnych oraz brak dyrektyw do działań praktycznych zmieniających rzeczywistość. Stosowanie środków dydaktycznych ma bardzo duży wpływ na wyniki osiągnięć uczniów, ich aktywność i zaangażowanie. Jednak należy pamiętać, że samo nasycenie nauczania środkami dydaktycznymi nie gwarantuje wzrostu efektywności pracy. Bardzo istotna jest przy tym rola nauczyciela jako „przewodnika”, który odpowiednio poprowadzi proces nauczania, dobierając przy tym najwartościowsze i odpowiednio dopasowane środki dydaktyczne. W pracy wykorzystałem cytaty z następujących publikacji:Cz. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki ogólnej, str. 247 Cz. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki ogólnej, str. 248 W. Okoń, O postępie pedagogicznym, str. 225. Okoń, Proces nauczania, str. 86 B. Suchodolski, Zarys pedagogiki, W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, str. 303 Cz. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki ogólnej, W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Szymański, Proces kształcenia – podejście systemowe. Przewodni dla nauczycieli, str. 70 Cz. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki ogólnej, J. Półturzycki, Wesołowska, Nie tylko szkoła, str. 62 W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Cz. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki ogólnej, W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, str. 325-326 W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, str. 327 W. Skrzydlewski, Technologia kształcenia. Przetwarzanie informacji. Komunikowanie. Komputer jako środek dydaktyczny Komputer w szkole 1998, nr 3, Warszawa . Juszczyk St., Gruba P. Elementy informatyki dla pedagogów, Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Liczba stron. 455. 10, 39 zł. kup 5 zł taniej. 14,38 zł z dostawą. Produkt: Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej Wincenty Okoń. dostawa pt. 20 paź. dodaj do koszyka.Książka jest podręcznikiem dydaktyki i stara się dać odpowiedź na pytanie: jak należy uczyć, by osiągnąć sukces? Zwraca uwagę na związek pracy nauczyciela z pracą ucznia, na umiejętne łączenie poznawania rzeczywistości z jej przeżywaniem, a w konsekwencji - z jej kształtowaniem. Przeznaczona jest dla studentów pedagogiki, nauczycieli oraz dla studentów innych kierunków przygotowujących się do pracy w zawodzie nauczyciela. ID produktu: 1003464439 Tytuł: Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej Autor: Okoń Wincenty Wydawnictwo: Wydawnictwo Akademickie Żak Język wydania: polski Język oryginału: polski Liczba stron: 423 Data premiery: 2003-01-01 Rok wydania: 1998 Forma: książka Indeks: 68376611do celu, niepowodzenia szkolne to kategoria negatywnie ocenianych – z jakiegoś punktu widzenia – skutków działań edukacyjnych związanych ze szkołą (Kojs, 1998 s. 16), ogólnie mówiąc – porażek edukacyjnych. Dlatego do istotnych problemów pozostających w sferze zainteresowań badawczych dydaktyki ogólnej
Autor: Czytelnik Portalu Pedagogika SpecjalnaOpublikowano: 8 marca 2015 roku. METODY NAUCZANIA WG WINCENTEGO OKONIA 1. DEFINICJA METODY KSZTAŁCENIA Wg Wincentego Okonia metoda kształcenia to „wypróbowany i systematycznie stosowany układ czynności nauczycieli i uczniów, realizowanych świadomie w celu spowodowania założonych zmian w osobowości uczniów”. 2. TYPOLOGIA METOD KSZTAŁCENIA WG W. OKONIA Metody asymilacji wiedzy – oparte głównie na aktywności poznawczej o charakterze reproduktywnym, Metody samodzielnego dochodzenia do wiedzy – zwane problemowymi, oparte na twórczej aktywności poznawczej, polegającej na rozwiązywaniu problemów, Metody waloryzacyjne – zwane też eksponującymi, o dominacji aktywności emocjonalno-artystycznej, Metody praktyczne – cechujące się przewagą aktywności praktyczno-technicznej, zmieniającej otoczenie lub stwarzającej nowe jego formy. METODY ASYMILACJI WIEDZY Ta grupa metod, zwanych też metodami podającymi, znajduje rozległe zastosowanie w szkole. Cała praca sprowadza się do doboru treści oraz sposobu jej przekazywania przy czym od charakteru treści i metody jej „podania” zależy asymilacja wiedzy przez ucznia i trwałość jej zapamiętania oraz stopień zmotywowania uczniów i stopnia upoglądowienia nauczania. Do metod zalicza się: pogadankę, dyskusję, wykład oraz pracę z książką. POGADANKA – rozmowa kierowana nauczyciela z uczniem. Nauczyciel zadając uczniom pytania z reguły zna odpowiedzi na wszystkie te pytania. Stawiane pytania powinny inspirować uczniów do wypowiedzi, powinna przypominać żywą, codzienną rozmowę. Ze względu na rolę dydaktyczną, jaką może spełniać ta metoda wyróżnia się następujące jej zastosowanie: Pogadanka wstępna – ma przygotować uczniów do pracy. Z jednej strony celem jej jest wytworzenie u uczniów stanu gotowości do poznania czegoś nowego. Z drugiej strony celem pogadanki jest zorganizowanie klasy do nowej pracy. Pogadanka przedstawiająca nowe wiadomości – ma postać rozmowy, w której chodzi o takie zaktywizowanie uczniów, aby nowe treści, przekazywane im przez nauczyciela zostały przez wszystkich zrozumiane. Pogadanka utrwalająca (powtórzeniowa) – polega na operowaniu materiałem przyswojonym uprzednio, lecz wymagającym konfrontacji ze sobą oraz zintegrowania w ramach jakichś większych całości. Myślenie polega tu na dochodzeniu do szerszych uogólnień. Pełni rolę kontroli i oceny. DYSKUSJA – wymiana zdań między nauczycielem a uczniami lub tylko między uczniami. Pozwala na wymianę poglądów na dany temat. Zdania te odbijają poglądy własne uczestników lub odwołują się do poglądów innych osób. Można wyróżnić kilka odmian dyskusji: dyskusja rozwijająca się w toku wspólnego rozwiązywania problemu przez klasę lub grupę dyskusja ukierunkowana na kształtowanie przekonań młodzieży dyskusja, której celem jest uzupełnienie własnej wiedzy przez uczniów, przed przystąpieniem do dyskusji. WYKŁAD – polega na bezpośrednim lub pośrednim przekazywaniu wiadomości jakiemuś audytorium. Aktywne uczestniczenie w wykładzie wymaga dużego wysiłku i znacznej dojrzałości umysłowej młodzieży. Od wykładowców wymaga się, aby opanowali sztukę wykładania, a więc – aby poza kompetencją merytoryczną, wiązali treść wykładu z życiem, dobierali trafne i interesujące przykłady, starannie się wysławiali. Logicznie budowali cały wykład i systematycznie przedstawiali jego treść. Wyróżnia się typy wykładu: wykład konwencjonalny – w którym treść jest bezpośrednio przekazywana przez nauczyciela w gotowej do zapamiętania postaci, wykład problemowy – jest ilustracją jakiegoś problemu naukowego albo praktycznego, wykład konwersatoryjny – polega na przelataniu fragmentów mówionych wykładu z wypowiedziami słuchaczy lub z wykonywaniem przez nich odpowiednich zadań teoretycznych lub praktycznych, OPIS – jest najprostszym sposobem zaznajamiania uczniów z nieznanymi im bliżej osobami, rzeczami, zjawiskami przyrody, krajobrazami geograficznymi, wydarzeniami historycznymi. Stosowany na wszystkich szczeblach edukacji szkolnej. Zaleca się go, gdy nie ma możliwości zastosowania odpowiedniego pokazu np. wydarzenia historycznego oraz wtedy gdy opisowi towarzyszy pokazywanie opisywanych przedmiotów lub ich ilustracji, modeli. OPOWIADANIE – polega na przedstawieniu jakiejś akcji – rzeczywistej lub fikcyjnej, która przebiega w określonym czasie. Temat opowiadania może odnosić się do biografii postaci historycznej lub różnych wydarzeń. Metoda ta służy zdobywaniu nowej wiedzy oraz przyczynia się do kształtowania umiejętności samodzielnego pisania (wypracowań). PRACA Z KSIĄŻKĄ – źródłem wiedzy dla uczniów może być też słowo drukowane. Przyswojenie tych metod opiera się przede wszystkim na opanowaniu sposobów posługiwania się książką oraz wykorzystywania środków masowych, np. czasopism ogólnych i specjalistycznych, radia, telewizji itp. Samodzielne posługiwanie się przez uczniów książką i czasopismem występuje we wszelkim nauczaniu. Można wymienić kilka najczęściej stosowanych sposobów tej pracy: uczenie się z podręcznika – to sposób stosowany przez ogół nauczycieli. U uczniów ważne jest przyzwyczajenie do wyodrębniania informacji najważniejszych sporządzenie notatek – jest korzystniejsze wtedy, gdy ma miejsce przy powtórnym czytaniu tekstu. Uczeń orientuje się co jest ważne , a więc godne zanotowania. posługiwanie się lekturą uzupełniającą – wymaga większej samodzielności ponieważ uczniowie dobierają źródła, które zawierają interesujące ich informację. METODY SAMODZIELNEGO DOCHODZENIA DO WIEDZY Metody te są oparte na aktywności uczniów podczas rozwiązywania problemów, sprzyjają wykrywaniu nowych wiadomości i stosowaniu ich w praktyce. Umożliwiają funkcjonowanie wiedzy biernej przekształcając ją w wiedzę czynną. Do tych metod zalicza się : klasyczną metodę problemową, metodę przypadków, metodę sytuacyjną, giełdę pomysłów, mikronauczanie, gry dydaktyczne. KLASYCZNA METODA PROBLEMOWA Deweyowska analiza problemu stała się podstawą klasycznej metody problemowej. W Polsce zmodyfikował ją B. Nawroczyński. Uwzględnia się w niej cztery istotne momenty. Obejmują one: wytwarzanie sytuacji problemowej, formułowanie problemów i pomysłów ich rozwiązywania weryfikację pomysłów rozwiązania, porządkowanie i stosowanie uzyskanych wyników w nowych zadaniach o charakterze praktycznym lub teoretycznym. Rozwiązaniu problemu sprzyja praca w grupach. Ważne jest aby nauczyciel potrafił zainteresować uczniów problemem. METODA PRZYPADKÓW – Polega na rozpatrzeniu przez niewielką grupę uczniów jakiegoś przypadku i rozwiązaniu jakichś trudności w celu wyjaśnienia tego przypadku. Po otrzymaniu opisu wraz z kilkoma pytaniami, na które trzeba odpowiedzieć, uczestnicy w ciągu kilku minut formułują pytania dotyczące tego przypadku, a nauczyciel udziela odpowiedzi na pytania. Samo rozwiązanie nie zawsze musi być pewne. Dość często dochodzi do przyjęcia kilku możliwych rozwiązań, wówczas jednak uczniowie mogą domagać się wyjaśnienia, jak rzeczywiście przedstawia się to rozwiązanie. METODA SYTUACYJNA – zbliżona do metody przypadków. Polega na wprowadzeniu uczniów w jakąś złożoną sytuację, za której takim lub innym rozwiązaniem przemawiają jakieś racje „za” i „przeciw”. Zadaniem uczniów jest zrozumieć tę sytuację oraz podjąć decyzję w sprawie jej rozwiązania, a następnie przewiedzieć skutki tej decyzji oraz innych ewentualnych decyzji. Uczniowie muszą wnikać w sytuację, które są dla nich nowe, nie nawiązujące do ich doświadczeń, a wymagające dojrzałego osądu. GIEŁDA POMYSŁÓW – „burza mózgów” – Polega na wytworzeniu sytuacji problemowej i zespołowym wytwarzaniu pomysłów rozwiązania jakiegoś zadania, przy czym chodzi w niej o to, aby zespół rozwiązujący to zadanie wynalazł jak najwięcej pomysłów nowych, niekiedy najbardziej zaskakujących, co stwarza atmosferę swobody i współzawodnictwa. Dopiero po zebraniu wszystkich pomysłów dokonuje się wartościowania – poddaje ocenie i wybiera najlepsze pomysły. MIKRONAUCZANIE – to metoda twórczego ucznie się złożonych czynności praktycznych, np. u kandydatów na nauczycieli. Stosuje się ją w małych, kilkuosobowych grupach, które najpierw obserwują odpowiednio wybrany fragment lekcji szkolnej, trwający 5-20 min., a następnie dokonują grupowej analizy i oceny tego fragmentu, aby z kolei jeden z członków grupy mógł przeprowadzić go z nowymi grupami uczniów, już w ulepszonej wersji. Celem tej metody jest szybkie i precyzyjne nauczanie złożonych czynności nauczycielskich. GRY DYDAKTYCZNE – metoda ma wiele odmian. Ich wspólną cechę stanowi obecność pierwiastka zabawy oraz konieczność stosowania się do przestrzegania dokładnie sprecyzowanych reguł. Należy ustalić punktację lub sposób nagradzania za wykonanie zadania Wszyscy uczestnicy gry mają równe szanse. METODY WALORYZACYJNE (eksponujące wartości) Metody te wyposażają uczniów w system wartości, który ułatwia cel życiowy oraz poznanie własne twórczości artystycznej. W metodach tych dominuje aktywność emocjonalna. Wpływają one na rozwój sfery emocjonalno-społecznej, rozwój światopoglądu, charakteru, systemu wartości moralnych, estetycznych. Nauczyciel eksponuje dzieła sztuki i wzbudza u uczniów emocje – przeżywają oni eksponowane wartości, oceniają dzieła sztuki i czyny ludzkie. METODY IMPRESYJNE – (łac. impressio – odczucie, przeżywanie). Sprowadzają się do organizowania uczestnictwa dzieci i młodzieży czy dorosłych w odpowiednio eksponowanych wartościach: społecznych, moralnych, estetycznych, naukowych. Metoda polega na wywołaniu takich czynności uczniów, jak: zdobywanie informacji o dziele eksponowanym i jego twórcy pełne skupienia uczestnictwo w toku ekspozycji dzieła stosowna forma aktywności własnej uczestników, wyrażająca główną ideę dzieła konfrontacja tej idei z zasadami postępowania uczestników i ewentualne wyprowadzenie wniosków praktycznych co do ich własnych postaw i własnego postępowania. METODY EKSPRESYJNE – (łac. ekspresja – wyrażanie własnych uczuć i emocji). Polegają na stwarzaniu sytuacji, w których uczestnicy sami wytwarzają lub odtwarzają dane wartości, wyrażając niejako siebie, a zarazem je przeżywając, np. czynny udział uczniów w przedstawieniu szkolnym w roli aktorów, scenografów, reżyserów itp. W tych i innych formach eksponowania wartości łatwiej niż w innych warunkach następuje utożsamianie się uczestników z wartościami zasługującymi na wybór lub odrzucenie wartości na to nie zasługujących. METODY PRAKTYCZNE Metody są oparte na aktywności praktycznej, technicznej. Uczeń wykorzystuje swoją wiedzę w działaniu praktycznym. Zmienia się, kształtuje swoja osobowość, swoje przekonania i postawy, swój stosunek do pracy, wytwarza w sobie potrzebę pozytywnego działania i doskonalenia swoich kompetencji przez całe życie. Do tych metod zalicza się: metody ćwiczebne, metody realizacji zadań wytwórczych. METODY ĆWICZEBNE – mają na celu usprawnienie uczniów do udziału w realnych zadaniach twórczych. Podstawę metody stanowi ćwiczenie, które jest wielokrotnym wykonywaniem jakiejś czynności dla nabycia wprawy i uzyskania coraz wyższej sprawności w działaniach umysłowych i praktycznych. Metody te mogą być stosowane kiedy dziecko poznało już jakieś ćwiczenie, ale chcemy je doskonalić np. za pomocą kart pracy. METODY REALIZACJI ZADAŃ WYTWÓRCZYCH – (wychowanie przez pracę) – mogą one polegać na kierowaniu zajęciami, w czasie których uczniowie wykonują prace użytkowe z drewna, szkła, metalu czy mas plastycznych itp. Prace przebiegają według pewnego toku. Podstawowe ogniwa toku to: uświadomienie sobie przez uczniów – często przy pomocy nauczyciela – celu, warunków i środków oraz efektu końcowego realizacji danego zadania. opracowanie modeli (rysunków) prac, które mają być wykonane oraz harmonogram czynności. przygotowanie materiałów i narzędzi – na podstawie odpowiednich informacji o nich. wykonywanie prac samokontrola i kontrola wykonywanych prac, ich indywidualna i ewentualnie zbiorowa ocena. BIBLIOGRAFIA W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa, 1998 Autor: Patrycja Silniewicz Bookmark the permalink. Zbliżające się szkolenia online w naszej akredytowanej placówce doskonalenia nauczycieli: Wykorzystujemy pliki cookie do spersonalizowania treści i reklam, aby oferować funkcje społecznościowe i analizować ruch w naszej witrynie. Rozumiem Dowiedz się więcej
wiedzę akademicką oraz przygotowuje uczniów do pełnego uczestnictwa w kulturze, s. 215; W. Okoń, Wprowadze-nie do dydaktyki ogólnej, Wydawnictwo 11 W. Okoń, Wprowadzenie do
Wincenty Okoń w napisanej przez siebie pozycji zatytułowanej „Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej” w bardzo rzeczowy sposób wylicza uchybienia przedstawionego przez Kupisiewicza trójpodziału metod nauczania zarzucając mu między innymi oddzielenie słowa od oglądu, a także zignorowanie wielu ważnych aspektów metod kształcenia .